Zet er maar een hekwerk omheen

17/09/13

Bij het beveiligen van machines kunnen emoties hoog oplopen. Operators vinden de nieuwe situatie onwerkbaar, managers vrezen voor productiedaling. Door iedereen in het ontwikkeltraject te betrekken, creëer je commitment en voorkom je scheve gezichten.

Tijdens het uitvoeren van een risicobeoordeling is het eerste dat operators zullen zeggen:

  • ‘Als je er  maar geen hekwerk omheen zet.’

Na wat doorvragen kom je er al snel achter wat de reden is voor hun reactie. Er is bij een andere machine zonder overleg met de operators een hekwerk geïnstalleerd. Hierdoor kunnen zij enkele werkzaamheden in de gebruiksfase niet meer eenvoudig uitvoeren. Het plaatsen van vaste en/of functieblokkerende afschermingen lijkt in eerste instantie veilig, maar kan juist voor gevaarlijke situaties zorgen door het overbruggen van beveiligingen.

Hieruit blijkt wel dat er gebrek is aan commitment tussen de betrokken partijen. Het is belangrijk om duidelijk in kaart te brengen welke gevaren, gevaarlijke situaties en gevaarlijke gebeurtenissen er kunnen voorkomen bij machines gedurende alle gebruiksfases en tijdens de gehele levensduur. Een hulpmiddel hiervoor is bijlage B uit de norm Nen-EN-Iso 12100 aangaande de ‘basisbegrippen voor ontwerp, risicobeoordeling en reductie’.

Elke machine heeft diverse gebruiksfases, zoals transport, installatie/in bedrijf stellen, normaal bedrijf, instellen, onderhoud, reinigen, wijzigen en ontmantelen. Hierbij is het van belang om met alle betrokken partijen, waaronder operators, technische dienst,  engineering en de veiligheidskundige, in overleg te treden en samen de gevaren-, taken- en  gebeurtenissenlijst te bespreken en passende maatregelen te kiezen. Ook het toepassen van zogenaamde type-C-normen voor specifieke groepen van machines is aan te raden.

Een type-C-norm zoals de Nen-EN 415-3 aangaande ‘vorm-, vul-, en sluitmachines’ beschrijft al concrete  veiligheidsmaatregelen. Het plaatsen van vaste en/of functieblokkerende afschermingen kan de veiligste oplossing zijn. Hierdoor moeten operators dan de huidige manier van werken aanpassen. Een oplossing kan zijn om instelpunten naar een locatie buiten de gevarenzone te verplaatsen. Inventariseer eerst de reden van toegang tot de gevarenzone en de frequentie hiervan. Is de frequentie laag (bijvoorbeeld een keer per maand voor onderhoud), dan kan er worden gekozen voor vaste afschermingen door plaat- en/ of gaaswerk die zijn gemonteerd met bouten/ of   moerverbindingen. Wordt de frequentie hoger, dan worden de bout- en/of moerverbindingen al snel vervangen door vleugelmoeren of sterknoppen. Dit is echter niet toegestaan. Om dit te voorkomen, dienen de vaste afschermingen vervangen te worden door functieblokkerende afschermingen.

Bij frequente toegang kunnen in plaats van functieblokkerende afschermingen lichtschermen of inloopbeveiligingen worden geïnstalleerd. Dan bestaat er echter nog wel het risico dat een werknemer achter het lichtscherm kan komen te staan en niet meer wordt gedetecteerd. Ook is de keuze voor een lichtscherm afhankelijk van de beschikbare ruimte in verband met de afstandsformules volgens Nen-EN-Iso 13855 ‘Positionering van beveiligingsinrichtingenin verband met de naderingssnelheden van delen van het menselijk lichaam’. Mogelijk kun je voor enkele gevarenzones kiezen voor vaste afschermingen en bronaanpak toepassen door smeerpunten van lagers en kettingen te verlengen of verplaatsen naar een locatie buiten de gevarenzone of door automatische smering toe te passen.

Soms moet de machine kunnen blijven functioneren met  geopende functieblokkerende toegangsdeuren omdat de instelling alleen mogelijk is bij een draaiende machine. In Paragraaf 9.2.4 van de norm Nen-EN-IEC 60204-1 aangaande ‘elektrische uitrusting van machines’ staan hiervoor eisen beschreven, namelijk uitschakeling van alle andere bedrijfstoestanden, en een of meer andere relevante middelen, zoals het toepassen van een hold-to-runtoestel, beperking van de snelheid of de kracht van de beweging of beperking van het bereik van de beweging.

Bij het beveiligen van machines blijkt veel emotie mee te spelen.

  • Operators en onderhoudspersoneel roepen al snel: ‘Zo kan ik mijn werk niet uitvoeren.’
  • Het management schreeuwt: ‘Hierdoor zal de productiecapaciteit afnemen.’
  • Door alle betrokken partijen mee te laten beslissen, worden maatregelen sneller geaccepteerd.

In enkele gevallen kan het toepassen van vaste en functieblokkerende afschermingen juist de beschikbaarheid van de machines verhogen. Het betrekken van productie, technische dienst, managers en engineers is belangrijk voor het verkrijgen van commitment en daarmee wordt voorkomen dat veiligheden worden omzeild of verwijderd.

Gschreven door John Bal, Consultant bij D&F Consulting.

Redactie door Alexander Pil, het artikel is gepubliceerd in Mechatronica & machinebouw 6.

Neem contact met mij op

versturen

Of bel ons direct op

076 5040 340