Nieuwe keuringsplicht voor oude drukapparatuur

28/08/17

De Richtlijn Drukapparatuur is vernieuwd. Ook de regelgeving voor de gebruiker is herzien. De herziening omvat voor de fabrikant enkele beperkte wijzigingen. De wijzigingen voor de gebruikers van drukapparatuur daarentegen hebben veel meer consequenties. Dit artikel beschrijft een inventarisatie van de veranderingen voor de gebruiker. 

Regelgeving drukapparatuur

De regelgeving voor drukapparatuur in Nederland is hieronder schematisch weergegeven.
Schema NL regelgeving voor Drukapparatuur  

De linkerhelft van het schema staat voor de Europese regelgeving voor de fabrikant, aangegeven als ‘CE-deel’ omdat dit de Europese CE-richtlijn betreft die het handelsverkeer bevordert. Rechts staat de regelgeving voor de gebruiker, aangegeven met ‘Arbo-deel’ wegens het sociale karakter ervan, tussen werkgever en werknemer.
Beide regelgevingsdelen zijn in het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 opgenomen. Hierbij geeft het Besluit het wettelijk kader aan, in de onderliggende Regeling zijn de uitvoeringsdetails opgenomen. 

Fabrikant

De fabrikant heeft te maken met de Europese productrichtlijn, in dit geval de PED (Pressure Equipment Directive / Richtlijn Drukapparatuur).
De belangrijkste wijziging van de nieuwe PED 1 is de nieuwe stoffenindeling, die overigens al vanaf 1 juni 2015 van kracht is geworden 2. Voor de meeste stoffen past de nieuwe indeling op de oude; enkele specifieke stoffen vallen in een andere stofgroep waardoor het drukapparaat in een andere PED-categorie wordt ingedeeld.
De tweede wijziging is om de PED in overeenstemming te brengen met  het New Legislative Framework (‘NLF’: besluit 768/2008/EG, gemeenschappelijk Europees handelskader met twee bijbehorende verordeningen), een overkoepelende herziening van de Europese productrichtlijnen. Dit is merkbaar aan bijvoorbeeld duidelijk gedefinieerde marktpartijen en herziening van de keuringsmodules. De ‘essentiële veiligheidseisen’ in Bijlage I zijn niet gewijzigd.

                                                                                                                                                    

1 De richtlijn 2014/68/EU is per 19 juli 2016 in werking getreden en vervangt de richtlijn 97/23/EG.

2 Zie PED artikel 13, verordening 1272/2008: Classification, Labelling and Packaging

Gebruiker

Bij de invoering van de eerste PED in 2002 is ook de regelgeving voor de gebruiker herzien. Dit leidde destijds tot de gefaseerde introductie van het Warenwetbesluit drukapparatuur (basisbesluit en daaropvolgende wijzigingsbesluiten).
Ook nu is de nieuwe PED aangegrepen om de gebruiksregelgeving te herzien. Het resultaat is het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 en de Warenwetregeling drukapparatuur 2016, ditmaal zonder fasering.

Keuringsplicht

Een belangrijk aspect van de gebruiksregelgeving voor drukapparatuur is de keuringsplicht.
Dit houdt in dat drukapparatuur vanaf bepaalde grenzen door een keuringsinstelling moet worden gecontroleerd, voorafgaand aan ingebruikneming en steeds na bepaalde intervallen.

In de bovenstaande figuur zijn deze keuringen met gele stippen aangegeven, het betreft keuring voor ingebruikneming respectievelijk periodieke herkeuring).
Het WBDA 2016 duidt keuringsplichtige drukapparatuur aan met ‘aangewezen drukapparatuur’. Artikel 2 van de WRDA 2016 geeft de keuringsgrenzen aan, artikel 3 geeft uitzonderingen hierop.

Keuringsplicht voor drukapparatuur is afhankelijk van de volgende factoren:

  1. Dimensionering (ontwerpdruk, volume / diameter).
  2. Aggregatiestoestand van het medium (gas/damp, vloeistof, of beide).
  3. Eigenschappen van het medium (brandbaar, giftig).

Zorgplicht

Drukapparatuur die niet keuringsplichtig is wordt aangeduid met de term ‘zorgplicht’.
Zorgplicht is een term uit de Arbowet, en houdt in dat de gebruiker de verplichting heeft om zijn arbeidsmiddelen in te zetten volgens het bedoelde gebruik, en de arbeidsmiddelen in goede staat te houden. Niet-keuringsplichtige drukapparatuur wordt dus in feite beschouwd als ‘arbeidsmiddel’ volgens de Arbowet.
Dit houdt echter niet in, dat keuring niet van toepassing is. De Arbowet vraagt via het Arbobesluit (artikel 7.4a) een overeenkomstig keuringsregime als voor aangewezen drukapparatuur, afhankelijk van de mate waarin verslechteringen tot risico’s kunnen leiden. Een zorgplicht-keuringsregime kan echter in eigen beheer worden uitgevoerd; onderzoekstype en -frequentie mogen door de gebruiker worden bepaald.

Overgangsrecht vervallen

De voorgaande versie van het WBDA 2016 kende het zogenaamde overgangsrecht (artikel 39).
Dit hield samengevat in, dat oudere drukapparatuur (van vóór augustus 2005) die vanuit het verleden niet keuringsplichtig was, en volgens de actuele regelgeving keuringsplichtig zou zijn,  zorgplicht-apparatuur mocht blijven.  
Deze clausule is in het WBDA 2016 vervallen (artikel 40). Dit betekent dat er keuringsplicht kan ontstaan, op bestaande oudere drukapparatuur die nu onder de zorgplicht valt.
Voor velen, inclusief de keuringsinstellingen, is dit een verrassende ontwikkeling. Naar onze inschatting is er in Nederland een omvangrijke ‘installed base’ van zorgplicht-drukkapparatuur aanwezig die door de nieuwe regelgeving ‘opeens’ keuringsplichtig wordt.
SZW heeft op vragen vanuit het werkveld en vanuit de keuringsinstellingen uitdrukkelijk bevestigd dat het overgangsrecht vervalt en geeft vereenvoudiging van de regelgeving als argument.

Keuringsgrenzen gewijzigd

Naast het vervallen overgangsrecht zijn ook de grenzen voor de keuringsplicht gewijzigd.
Dit betreft de categorieën die in de tabel hieronder gearceerd zijn. In sommige gevallen betreft dit een verlichting, soms een verzwaring.

Tabel gewijzigde keuringsgrenzen

Gevolgen

Deze wijzigingen noodzaken tot een (her)inventarisatie van aanwezige drukapparatuur.
De keuringsplicht van alle drukapparatuur dient volgens de actuele regelgeving vastgesteld te worden (WRDA 2016, artikelen 2 en 3).
Enkele aandachtspunten hierbij:

  1. Voor het bepalen van de keuringsplicht zijn enkele websites en apps beschikbaar.
    Zie ‘Tabellen en apps’ hieronder.
  2. Drukapparatuur die al onder een keuringsregime loopt, zou nu onder ‘zorgplicht’ kunnen vallen. Afbouwen van het keuringsregime is dan mogelijk (maar niet altijd wenselijk). 
  3. Drukapparatuur die volgens de bovengenoemde inventarisatie keuringsplichtig is, moet op termijn (zie hierna) ook daadwerkelijk door een keuringsinstelling gekeurd worden.

Termijn

Omdat het ‘herkeuring’ betreft wordt (voor drukvaten en installatieleidingen) deze verplichting pas in medio 2020 actueel. Deze termijn is gebaseerd op de eerste keuringstermijn van vier jaar, die voor deze typen drukapparatuur geldt.
Als er al keuringen onder het zorgplicht-regime uitgevoerd worden, dan is het alleen al vanuit praktisch oogpunt raadzaam om deze te continueren, waardoor de herkeuringstermijn mogelijk eerder valt.  
Omdat keuring van zorgplicht-apparatuur een behoorlijke inspanning kan vragen (zie Plan van Aanpak) verdient het aanbeveling om deze inventarisatie niet uit te stellen maar nu ter hand te nemen. 

Eerste herkeuring

Een van de complicerende factoren is dat de nu keuringsplichtige zorgplicht-apparatuur in allerlei onderhoudstoestanden en documentatiegraden voorkomt, variërend van ‘niets’ tot ‘compleet vervaardigingsdossier’. Enerzijds kan men zich de vraag stellen hoe de zorgplicht adequaat ingevuld wordt van een drukapparaat waarvan zowel het vervaardigingsmateriaal als de inwendige onderhoudstoestand onbekend is. Anderzijds zien de keuringsinstellingen dergelijke keuringsaanvragen verschijnen.
Statusdocument
De gebruiker dient voor de eerste herkeuring een zogenaamd ‘statusdocument’ opgesteld te hebben. Dit houdt in, dat de relevante ontwerp- en gebruiksgegevens verzameld worden (zie Plan van Aanpak).   
Indien de benodigde vervaardigings- en/of conformiteitsdocumentatie niet beschikbaar is, wordt de eerste herkeuring volgens de procedure ‘intredekeuring’ uitgevoerd (WBDA 2016, artikel 23).

Plan van aanpak eerste herkeuring

  1. Herinventariseer alle drukapparatuur op keuringsplicht. 
  2. Ga na welke zorgplicht-apparatuur daarvan nu keuringsplichtig is.
  3. Verzamel of achterhaal van deze apparatuur zoveel mogelijk de ontwerp- en vervaardigingsdocumentatie. 
  4. Idem, voor de gebruiksomstandigheden en onderhoudshistorie.
  5. Bepaal de materiaaleigenschappen en wanddiktes, voorzover niet uit de voorgaande punten duidelijk. 
  6. Voer een basisberekening uit indien deze in de vervaardigingsdocumentaie ontbreekt, op basis van materiaal en wanddikte. Als alternatief voor ontbrekende materiaalgegevens kunnen de eigenschappen van een laagwaardig materiaal gekozen worden.  
  7. Bepaal de staat van onderhoud via inwendige inspectie, als dit via een beperkte inspanning mogelijk is.
  8. Bepaal of voortgezet gebruik opportuun is, of dat vervanging een betere optie is.
    De afwezigheid van vervaardigingsdocumentatie is een weegfactor voor vervanging.
  9. Stel een herbeoordelingsplan op of laat dit doen. In dit plan moeten de keuringslocaties en -methodieken aangegeven zijn.
  10. Bundel de voorgaand verkregen informatie in een dossier (aangeduid als ‘statusdocument’).
  11. Benader een van de keuringsinstellingen met een keuringsverzoek.

Tabellen en apps

De voorgaande versie van de WRDA 2016 had als bijlage een tabellenset waarin zorgplicht en keuringsplicht in de kleuren groen en geel waren aangegeven. Deze tabellen ontbreken in de versie 2016.  
Er zijn wel handige (gratis) apps om de keuringsplicht vast te stellen, onder andere:

Complete keuringstabellen zijn beschikbaar in katern 1.3 ‘Indeling van drukapparatuur’, september 2016, van de serie Praktijkregels voor drukapparatuur (www.PRDA.nl).


Peter Mesie, senior expert Machineveiligheid 

Dit artikel is geschreven door Peter Mesie, Senior Consultant Machine Safety bij D&F Consulting B.V. en is tevens gepubliceerd in het vakblad NEN Industrie & Veiligheid nr. 2 2017

 

Kennisteam drukapparatuur

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u meer informatie over de Wet- en Regelgeving met betrekking tot Drukapparatuur, neem dan direct contact met ons op

Het Knex!-team  (kennisteam) drukapparatuur houdt zich bezig met de laatste ontwikkelingen op het gebied van de Warenwetbesluit drukapparatuur. Hierdoor kunt u ervan verzekerd zijn dat onze experts altijd up-to-date zijn en advies van hoge kwaliteit leveren.

Neem geheel vrijblijvend contact op met een van onze veiligheidsadviseurs:

  • telefonisch contact via (076) 50 40 340
  • stel uw vraag direct via het contactformulier

Training drukapparatuur

Deze training leidt u door alle noodzakelijke stappen, zodat u kunt voldoen aan alle relevante Wet- en Regelgeving die van toepassing is voor eindgebruikers van drukapparatuur.

Volg de training drukapparatuur voor gebruikers in Breda of organiseer de training incompany bij u op locatie.

Neem contact met mij op

versturen

Of bel ons direct op

076 5040 340