Hoe 2020 ons perspectief op gezond werken verandert

03/12/20

De psychologische impact op ons leven tijdens corona is groot. Thuiswerken was leuk, maar nu de pandemie voortduurt brengt het nieuwe uitdagingen met ons mee. Stress, angst en depressie eist zijn tol op ons als individu, maar ook op werk en relaties. Wat we leren en ervaren van deze periode is essentieel in wat we meenemen als alles weer ‘normaal’ is. Dit artikel beschrijft wat de pandemie met ons heeft gedaan in 2020, en welke lessen wij hieruit meenemen.

Corona

De corona crisis kwam voor veel Nederlanders vanuit het niets, tot de komst van patiënt 0 in februari. Toen in het voorjaar de crisis toesloeg begonnen we massaal met thuiswerken. Onderzoek laat zien dat drie maanden na de maatregelen 44 procent van de werknemers thuiswerkte, voornamelijk hoogopgeleide werknemers tussen de 25 en 54 jaar. 12% kwam na drie maanden crisis zonder baan te zitten, hetzij door ontslag of omdat zij hun werk niet meer konden of mochten uitvoeren. Meer thuiswerken leidde tot langere dagen en meer tijd achter het beeldscherm in vergelijking met 2019. Daarnaast brachten we ook onze vrije tijd meer achter het scherm door en ging onze beweging omlaag. De privé-werk balans lag overhoop met als gevolg dat onze psychosociale belasting steeg.

Gewoontedieren

Als mensen denken we dat we goed omgaan met veranderingen, want de wereld verandert continu, toch? De interface van LinkedIn, mode, nieuwe producten op de markt, alles verandert. Deze ‘graduele’ veranderingen kunnen wij als mensen prima aan, zijn de veranderingen echter groter, dan veroorzaakt dit een ander probleem. ‘Loss aversion’ is een belangrijk concept hierin, ook wel vertaald als verliesaversie. Daniel Kahneman – winnaar van de nobelprijs voor de economie (2002) – deed hier uitgebreid onderzoek naar. Dit wees uit dat verlies psychologisch zwaarder weegt dan een vergelijkbare winst. Mensen hadden een 50% kans om 100 dollar te verliezen, of om 150 dollar te winnen. De angst om 100 dollar te verliezen werd als groter ervaren dan de mogelijkheid om 150 dollar te winnen. Onze emotionele reactie op verlies is vaak sterker naarmate de inzet groter wordt. Wanneer verandering dus leidt tot verlies van gewoontes, structuren of zekerheid kan verliesaversie een grote negatieve rol spelen. Met corona als spelbreker in 2020 werd ons (werkende) leven op de kop gezet, met alle negatieve (emotionele) gevolgen van dien.

Basisbehoeften

Volgens de zelfbeschikkingstheorie – ook wel zelfdeterminatietheorie (ZDT) genoemd – zijn er drie basisbehoeften die ten grondslag liggen aan optimaal functioneren: autonomie, competentie en verbondenheid. Wanneer deze drie basisbehoeften in balans zijn neemt tevredenheid en prestatie toe. Tijdens de crisis kwamen deze componenten onder druk te staan.

Autonomie

Autonomie houdt in dat de werknemer zich ‘psychologisch’ vrij voelt in hoe het werk uitgevoerd wordt. Het gaat over controle hebben over je werk en omgeving. Autonomie neemt toe wanneer werknemers zelf hun taken kunnen kiezen en de waarde zien van deze taken. Invloed hebben hoort hier ook bij. Hoe meer invloed de werknemer heeft, hoe groter de autonomie. Psychosociale (arbeids)belasting, de ervaren werkdruk, wordt in veel gevallen gemeten door de combinatie van autonomie en taakeisen. Een hoge werkdruk hoeft niet per definitie te leiden tot meer stress of burn-out. Mits de werknemer over voldoende autonomie beschikt. Kijkend naar 2020 zien we twee grote factoren die invloed hebben op onze autonomie. Door de beperkingen vanuit de overheid en het niet weten wanneer de crisis voorbij zou zijn ging ons gevoel van controle en autonomie omlaag. Aan de andere kant steeg ons gevoel van autonomie juist doordat we meer thuiswerkten en minder op de vingers werden gekeken. Daarnaast kregen we over het algemeen meer vrijheid in het indelen van ons werk.

Nu we weten dat er een vaccin op komst is schijnt er licht aan het einde van de tunnel. Ons gevoel van controle en autonomie neemt hierdoor sterker toe, met een stijging van tevredenheid en prestatie als gevolg.

Verbondenheid

Onze relatie met anderen op het werk is essentieel om optimaal te kunnen presteren. Vanuit de ZDT gaat verbondenheid over het gevoel dat mensen om u geven, en dat u geeft om deze mensen. Deze wederkerigheid in sociaal contact is nodig om verbondenheid en vertrouwen te ervaren. Tijdens de crisis raakten we meer geïsoleerd, mede door de veelgebruikte term ‘social distancing’. Veel mensen kwamen thuis te zitten, en ook in de privé sfeer verminderde het contact met andere mensen. Ook voor nieuwe werknemers is dit een moeilijke periode. Juist in tijden van crisis hebben we sociale steun nodig om gemotiveerd te blijven en goed in ons vel te zitten. Diverse onderzoeken tonen aan dat depressie en angstklachten stijgen in quarantaine gebieden. Om goed opgewassen te zijn tegen de negatieve effecten van stress is sociale connectie nodig.

Competentie

Ontwikkeling, doen waar u goed in bent en uw talenten optimaal kunnen inzetten. Competent zijn willen we allemaal. Vanuit de ZDT gaat competentie over van nut en van waarde zijn voor uw omgeving. De werknemer voelt zich wendbaar en kan zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Het is een natuurlijke aangeboren behoefte die leidt tot meer zelfvertrouwen en hogere tevredenheid. Competentie lijkt hierbij erg op persoonlijke effectiviteit. Volgens Bandura – de grondlegger van zelfeffectiviteitstheorie – zijn werknemers gemotiveerd wanneer zij het gevoel hebben bekwaam genoeg te zijn. Het behalen van doelen versterkt de zelfeffectiviteit, waardoor hogere doelen worden gesteld.

Doelbewuste oefening op uw sterke punten en streven naar continue verbetering kan u exceptioneel maken in uw vakgebied. Tijdens de crisis denken we hier meer over na. Vragen als: doe ik wat ik leuk vind?, krijg ik hier energie van? en waar sta ik in mijn ontwikkeling? komen meer naar voren. Reflecteren op de crisis en uw ervaringen kan van impact zijn op uw toekomst.

Licht aan het einde van de tunnel

De crisis heeft ons allemaal geraakt, maar er schijnt licht aan het einde van de tunnel met een vaccin op komst. Hoe we terugkijken op de crisis is voor ons allemaal anders. Wellicht vond u het thuiswerken zo prettig dat u dit voor altijd één of meerdere vaste dagen blijft doen? Of heeft u ervaren dat u enorm creatief bent en dit meer wilt benutten? Deed de rust van sociale ‘verplichtingen’ u zo goed dat u in 2021 vaker nee durft te zeggen? Reflecteren op ons sociale leven, werkleven en andere gebieden is belangrijk om te kijken hoe wij ons werk gaan inrichten in de toekomst.

Niklas van Duinen | D&F

Geschreven door Niklas van Duinen, Consultant Safety Culture bij D&F Consulting B.V.

Niklas heeft een drijfveer voor het verbinden van wetenschap met de praktijk. Hij combineert zijn kennis en achtergrond in de techniek met de diverse facetten uit de (cognitieve) psychologie.

Online teambuilding via D&F

D&F Safety Culture biedt verschillende mogelijkheden aan om op een speelse wijze teams samen te brengen en bespreekbaar en/of inzichtelijk te maken wat er speelt in uw organisatie. Motivatie, gedrag en veiligheid zijn voorbeelden van thema's die kunnen worden uitgewerkt tot een competitieve (online) spelvorm, enquête of bijvoorbeeld een online focus week.

Benieuwd naar de mogelijkheden? Neem contact op

Bent u benieuwd naar de mogelijkheden? Leg uw wensen voor aan onze adviseurs via:

Neem contact met mij op

versturen

Of bel ons direct op

076 5040 340